Grenzen stellen zonder schuldgevoel
Grenzen stellen zonder schuldgevoel: je mag ook voor jezelf kiezen.
Je wilt niemand teleurstellen. Je helpt graag, staat klaar voor iedereen en zegt al snel ‘Natuurlijk, dat doe ik wel even’. Maar ondertussen voel en zie je dat je agenda overloopt, je hoofd nooit stilstaat en je energie wegloopt. Herkenbaar? Dan is het wellicht tijd om je eigen grenzen wat serieuzer te nemen.
Waarom is nee zeggen soms zo moeilijk?
Je kent het vast wel. Een collega vraagt of je nog iets kan oppakken. Een vriendin wil even haar hart luchten. Familie verwacht dat je ergens bij bent. En hoewel je eigenlijk behoefte hebt aan rust, hoor je jezelf alweer zeggen ‘Ja, hoor. Geen probleem’
Pas later merk je het. De irritatie, de vermoeidheid of dat stemmetje dat zegt dat je nu écht even tijd voor jezelf nodig hebt.
Maar waarom zeggen we dan toch zo vaak ja?
Misschien om aardig gevonden te worden. Misschien ben je bang dat je iemand teleurstelt. Of misschien heb je ooit geleerd dat je vooral goed bezig bent door rekening met de ander te houden.
Voor je het weet, ben je zo druk met het bewaken van de gevoelens en verwachtingen van anderen, dat je die van jezelf vergeet. En dat kost energie. Véél energie.
Grenzen stellen is geen egoïsme. Laten we 1 ding voorop stellen: je hoeft niet altijd beschikbaar te zijn om een fijn mens te zijn.
Je mag iemand helpen zonder ieder probleem op te lossen. Je mag van mensen houden zonder altijd tijd voor ze te hebben. En je mag een avond op de bank doorbrengen, ook al heb je nog duizend dingen op je to-do lijst staan.
Grenzen stellen betekent niet dat je anderen afwijst. Het betekent dat je duidelijk maakt wat voor jou haalbaar en prettig is.
Sterker nog: wanneer je voortdurend over je eigen grenzen gaat, ontstaat er vaak juist meer stress. Je zegt ja terwijl je nee bedoelt. Je raakt overbelast en wordt misschien zelfs geïrriteerd op de mensen die je zo graag wilt helpen.
Door eerlijker te zijn over wat je aankan, voorkom je dat je jezelf steeds weer voorbij loopt. Goed voor anderen zorgen begint ook bij goed voor jezelf zorgen.
Maar hoe doe je dat zonder schuldgevoel?
Dit is misschien wel het lastigste deel. Want zelfs als je weet dat je een grens mag stellen, kan het nog steeds ongemakkelijk voelen. Je zegt nee tegen een afspraak en vraagt je vervolgens de hele avond af of je niet toch had moeten gaan. Je geeft aan dat je geen tijd hebt en voelt je schuldig omdat iemand anders nu iets zelf moet oplossen. Herkenbaar?
Weet dan dat schuldgevoel niet automatisch betekent dat je iets verkeerd doet.
Soms betekent het simpelweg dat je iets ander doet dan je gewend bent.
Als je jarenlang gewend bent geweest om jezelf aan te passen, voelt het voor jezelf kiezen in het begin onnatuurlijk. Dat maakt het nog niet verkeerd. Dat maakt dat je kennis maakt met nieuw gedrag.
Je hoeft niet te wachten tot het schuldgevoel verdwenen is voordat je een grens mag stellen. Je mag die grens stellen mét dat ongemakkelijke gevoel erbij.
Een paar kleine stappen kunnen je daarbij helpen.
1. Geef jezelf bedenktijd.
Je hoeft niet direct antwoord te geven op iedere vraag. Als iemand iets van je vraagt, probeer dan eens te zeggen ‘Ik kijk even of dat voor mij uitkomt en kom er op terug’. Zo creëer je ruimte om te voelen wat je zelf wilt en kan in plaats van automatisch ja te zeggen, maak je bewust een keuze.
2. Houd je antwoord eenvoudig.
Je hoeft geen uitgebreid verhaal te vertellen om je nee te rechtvaardigen. Probeer bijvoorbeeld eens:
‘Dat lukt me deze keer niet’
‘Ik heb vanavond behoefte aan rust’
‘Ik heb op dit moment geen ruimte om dit erbij te doen’
‘Ik begrijp dat je hulp nodig hebt, maar ik kan dit nu niet voor je oppakken’
Je kunt vriendelijk én duidelijk zijn. Die twee sluiten elkaar niet uit.
3. Laat de ander teleurgesteld zijn.
Dit is misschien wel de moeilijkste les: je kan niet voorkomen dat de ander soms teleurgesteld is, en dat hoeft ook niet.
Iemand mag het jammer vinden dat je niet mee gaat. Een collega mag moeten zoeken naar een andere oplossing. Een vriendin mag even balen dat je vandaag geen tijd hebt. Dat betekent niet automatisch dat je iets verkeerd hebt gedaan.
Je bent verantwoordelijk voor hoe je met anderen omgaat maar je hoeft niet iedere teleurstelling op te lossen door jezelf opzij te zetten.
4. Begin klein.
Je hoeft niet van de een op de andere dag overal grenzen te stellen. Begin met iets kleins. Beantwoord dat bericht wanneer je daar ruimte voor hebt. Zeg een keer nee tegen een verzoek dat niet uitkomt. Plan een avond vrij en laat die afspraak met jezelf staan. Iedere keer dat je bewust kiest voor wat je nodig hebt, oefen je met een nieuwe manier van omgaan met je tijd en energie. En ja, soms voelt dat ongemakkelijk. Dat kan en mag.
Wat nou als anderen je grenzen niet begrijpen?
Misschien merk je dat mensen verbaasd reageren wanneer je ineens vaker nee zegt. Ze moeten er even aan wennen. Ze waren gewend dat je altijd automatisch klaarstond. Dat kan lastig zijn, zeker als je graag de harmonie bewaart.
Probeer je grens rustig te herhalen, zonder jezelf eindeloos te verdedigen. Je hoeft iemand niet volledig te overtuigen om toch bij je keuze te mogen blijven.
Natuurlijk vraagt het leven soms om flexibiliteit. Er zijn situaties waarin je bewust iets extra’s wilt doen voor iemand anders. Dat is prachtig. Het verschil zit ‘m in de keuze. Doe je het omdat je het wilt en kan, of vooral omdat je bang bent voor de reactie van de ander als je nee zegt?
Die vraag kan je veel inzicht geven.
Je hoeft jezelf niet steeds op de laatste plaats te zetten.
Misschien neem je uit deze blog maar één ding mee. Laat het dan dit zijn: je hoeft niet eerst uitgeput te zijn voordat je rust mag nemen.
Je hoeft niet iedereen tevreden te houden om waardevol te zijn. Je hoeft niet overal bij te zijn en je hoeft niet ieder probleem op te lossen. Je mag rekening houden met anderen én met jezelf.
Grenzen stellen zonder schuldgevoel betekent niet dat je nooit meer twijfelt of dat nee zeggen voortaan moeiteloos gaat. Het betekent dat je leert om je eigen behoeften net zo serieus te nemen als die van een ander. Wat als voor jezelf kiezen niet betekent dat je minder geeft om anderen maar dat je eindelijk ook jezelf meeneemt in dat verhaal?
Een kleine oefening voor vandaag.
Vraag jezelf eens af: Waar zeg ik op dit moment ja tegen, terwijl ik eigenlijk een nee voel?
Je hoeft niet meteen alles te veranderen. Kies één klein moment waarop je wat beter naar jezelf kunt luisteren. Want je hoeft niet harder je best te doen om alles vol te houden. Soms begint meer rust juist bij iets minder doen.
En onthoud: je mag lief zijn voor anderen, zonder onaardig te zijn voor jezelf.
Opmerkingen