Kun je verslaafd raken aan stress?

Je verlangt naar rust, maar zodra je agenda leeg is, bedenk je alweer tien dingen die je moet doen. Herkenbaar? Misschien ben je zo gewend geraakt aan stress dat ontspannen moeilijker is geworden dan doorgaan.

Altijd druk, altijd aan

Ken je dat gevoel dat je pas lekker in je vel zit als je lekker druk bent? Je hebt een volle agenda, je to-dolijst is eindeloos en ondertussen ben je met drie dingen tegelijk bezig. Heerlijk, want je krijgt tenminste iets gedaan! Toch?

Totdat je eindelijk een avondje vrij hebt. De laptop is dicht, de kinderen liggen op bed en er staat niets meer op de planning. Eindelijk tijd voor jezelf. Maar in plaats van te genieten, voel je onrust. Je denkt aan die mail die je nog moet beantwoorden, de was die nog in de machine zit en dat ene klusje dat je morgen écht moet doen.

Voor je het weet, ben je weer aan het werk.

En ergens denk je: Waarom kan ik eigenlijk niet gewoon even lekker niks doen?

Het antwoord zou weleens kunnen liggen in je relatie met stress.

Is stress verslavend?

Ja, je kunt in een patroon terechtkomen waarin je steeds opnieuw spanning opzoekt. Al is stressverslaving geen officiële medische diagnose, het verschijnsel is voor veel mensen herkenbaar.

Stress is op zichzelf helemaal niet slecht. Een beetje spanning kan je helpen om scherp te blijven, in actie te komen en een prestatie neer te zetten. Denk maar aan de gezonde spanning voor een presentatie of dat heerlijke gevoel als je een lastige klus hebt afgerond.

Bij stress maakt je lichaam onder andere adrenaline aan. Je wordt alerter en klaar om in actie te komen. Dat kan prettig voelen. Je hebt energie, je bent gefocust en je krijgt dingen voor elkaar.

Maar wat als je dat gevoel steeds vaker nodig hebt om je goed te voelen?

Wat als je pas het idee hebt dat je nuttig bezig bent wanneer je van alles moet? Of als je je (bijna) schuldig voelt wanneer je op de bank zit terwijl er nog werk ligt?

Dan kan drukte een gewoonte worden. Je raakt gewend aan een hoog tempo en aan de kick van iets afkrijgen. Rust voelt vervolgens niet meer vanzelfsprekend, maar juist ongemakkelijk.

En dus zoek je opnieuw iets om te doen.

Waarom rust soms zo onrustig voelt

Ons brein houdt van gewoonten en wat vertrouwd is. Als je jarenlang gewend bent om te haasten, problemen op te lossen en altijd klaar te staan voor anderen, kan die manier van leven heel normaal gaan voelen.

Mogelijk heb je geleerd dat hard werken loont. Dat je waardering krijgt als je veel doet. Of dat je pas mag ontspannen wanneer alles af is.

Alleen is er één probleem: alles is bijna nooit af.

Er is altijd nog een mail, een boodschap, een afspraak of iemand die iets van je nodig heeft. Als je rust afhankelijk maakt van het moment waarop alles geregeld is, kun je lang wachten.

Ondertussen blijft je lichaam maar doorgaan. Langdurige stress kan ervoor zorgen dat je slechter slaapt, sneller geïrriteerd raakt en voortdurend moe bent. En hoe vermoeider je wordt, hoe moeilijker het soms is om de patronen te doorbreken die je juist zoveel energie kosten.

Het gekke is dus dat je rust nodig hebt, maar ondertussen steeds meer redenen vindt om die rust uit te stellen.

Herken jij deze signalen?

Misschien herken je jezelf in een paar van deze situaties:

• Je voelt je schuldig als je een dag weinig hebt gedaan.

• Je vindt het moeilijk om stil te zitten zonder afleiding.

• Je vult een lege agenda automatisch met nieuwe afspraken of klusjes.

• Je bent altijd bezig met wat er nog moet gebeuren.

• Je voelt je onrustig tijdens je vakantie of in het weekend.

• Je bent trots op hoe veel je aankunt, maar merkt dat je eigenlijk doodmoe bent.

  
  

Herkenning betekent natuurlijk niet meteen dat je verslaafd bent aan stress. Het kan wel een uitnodiging zijn om eens eerlijk naar je gewoontes te kijken.

Want misschien ben je niet alleen druk omdat er zo veel moet. Misschien ben je ook druk geworden omdat je niet goed meer weet hoe je met rust moet omgaan.

Hoe doorbreek je de cirkel?

Het goede nieuws: je hoeft niet van de ene op de andere dag je leven om te gooien. Je kunt beginnen met kleine veranderingen.

1. Oefen met niets moeten

Begin eens met tien minuten waarin je bewust niets productiefs doet. Geen telefoon, geen huishoudelijke klusjes en geen podcast die je ondertussen nog even kunt luisteren. Gewoon zitten, wandelen of uit het raam kijken.

Voelt dat ongemakkelijk? Dat mag. Je hoeft die onrust niet direct op te lossen.

2. Vraag jezelf af waarom je doorgaat

Sta eens stil bij de vraag: Wil ik dit nu echt doen, of doe ik het omdat ik me anders onrustig of schuldig voel?

Dat verschil ontdekken kan je al veel inzicht geven.

3. Stop met wachten tot alles af is

Je mag pauze nemen terwijl er nog dingen op je lijst staan. Echt waar. Je hoeft je rust niet eerst te verdienen door jezelf helemaal uit te putten.

4. Maak ontspanning onderdeel van je dag

Wacht niet tot je eindelijk tijd hebt. Plan kleine rustmomenten in, net zoals je een afspraak plant. Een wandeling, rustig lunchen of even naar buiten gaan kan al helpen om de dag te onderbreken.

En lukt het je niet om de onrust te verminderen? Blijf er dan niet alleen mee rondlopen. Bespreek je klachten met iemand die je vertrouwt of met je huisarts.

Je hoeft niet altijd aan te staan

Misschien is dit wel de belangrijkste vraag om jezelf te stellen: ben je druk omdat je leven daarom vraagt, of ben je druk omdat je niet meer weet hoe je tot rust komt?

Dat is niet altijd gemakkelijk om te ontdekken. Zeker niet als je jarenlang complimenten hebt gekregen omdat je zo veel aankunt, zo hard werkt en altijd voor iedereen klaarstaat.

Maar je waarde hangt niet af van hoeveel je op een dag gedaan krijgt.

Je hoeft niet eerst je inbox leeg te maken, het huis op orde te brengen en iedereen tevreden te stellen voordat je op de bank mag ploffen.

Je mag rust nemen terwijl er nog iets moet gebeuren. Je mag een dag minder productief zijn. En je mag gewoon even zijn, zonder dat daar een doel aan verbonden is.

Misschien voelt dat in het begin helemaal niet fijn. Misschien kriebelen je handen om toch weer iets te gaan doen.

Geef jezelf de tijd om eraan te wennen.

Want het doel is niet om nooit meer stress te ervaren. Het doel is dat jij weer kunt kiezen wanneer je in actie komt én wanneer je op de rem trapt.

En dat je ontdekt dat een rustig leven niet betekent dat je minder uit het leven haalt.

Soms betekent het juist dat je er eindelijk weer van kunt genieten.

Herken jij jezelf in dit verhaal? Wanneer vind jij het moeilijk om rust te nemen?